Tag: psychoterapia

Psycholog i psychoterapeuta – rozróżnienie

psychologist-1015488

W potocznym rozumieniu psycholog i psychoterapeuta to zamienne określenia tego samego specjalisty zajmującego się szeroko rozumianą pomocą drugiej osobie. Trudno jest rozróżnić , że określenia psycholog i psychoterapeuta dotyczą odrębnych grup zawodowych i odrębnych form oddziaływań terapeutycznych. W obu przypadkach praca polega na spotkaniu z drugim człowiekiem, jednak spotkanie to w każdym przypadku  przebiega inaczej i jest nastawione na rożne od siebie  formy pracy i cele.

Pragnę przybliżyć te dwa pojęcia.

Psychoterapeutą jest osoba, która ukończyła studia magisterskie na kierunku : psychologia, pedagogika, socjologia lub studia medyczne oraz przeszła specjalistyczne podyplomowe szkolenie z zakresu psychoterapii i uzyskała certyfikat psychoterapeuty lub jest w trakcie jego zdobywania. Specjalistyczne szkolenie rozpoczyna się po ukończeniu studiów magisterskich i trwa ok. 4 – 6  lat. W ramach szkolenia psychoterapeuta musi przejść psychoterapię własną, uczestniczyć w superwizji swojej pracy z pacjentami, zaliczyć niezbędne staże kliniczne, opanować wiedzę teoretyczną oraz praktyczną z zakresu psychopatologii. Szkolenie przygotowujące psychoterapeutów jest wieloetapowe i długotrwałe. Duży nacisk kładziony jest na indywidualną pracę nad własnymi emocjami oraz superwizje przypadków klinicznych.

Psychoterapeuta zajmuje się rozpoznawaniem i leczeniem zaburzeń emocjonalnych poprzez oddziaływanie terapeutyczne jakim jest psychoterapia. Psychoterapeuci mogą prowadzić psychoterapię indywidualną, grupową, małżeńską lub par i rodzin.  Psychoterapeuci pomagają zarówno osobom dorosłym jak i dzieciom i młodzieży.

Psycholog natomiast to osoba,  która ukończyła  5-  letnie studia magisterskie na kierunku psychologia. Ukończenie rocznego studium i każdego innego kursu nazwanego kursem psychologii nie daje uprawnień do wykonywania zawodu. Psycholog jest osobą przeszkoloną do posługiwania się specjalistycznymi testami, diagnozowaniu i udzielaniu szeroko rozumianej pomocy psychologicznej, co ważne psycholog bez specjalistycznego kursu z zakresu psychoterapii nie może prowadzić psychoterapii. Miejscem zatrudnienia psychologów są Poradnie Zdrowia Psychicznego , różne placówki medyczne, placówki kulturalne, placówki oświatowe, pomoc społeczna, firmy prywatne.

Altruizm w psychoterapii

Mechanizm projekcji zniekształca nasze relacje z ludźmi wtedy, gdy za jego pomocą rzutujemy na nich naszą własną zazdrość i agresję. Mechanizm projekcji  może również  umożliwiać  nam tworzenie i umacnianie pozytywnych więzi z innymi ludźmi.

Altruizm powszechnie rozumiany jest wartością pożądaną w stosunkach między ludźmi. Z punktu widzenia psychoanalitycznego  altruizm jest formą projekcji, którą można opisać jako wyrzeczenie się  własnych impulsów popędowych , które przeżywane są przez jednostkę jako „zakazane” dla niej na korzyść innych ludzi. Osoba zaspakaja swoje impulsy popędowe poprzez  identyfikacje z cudzymi chęciami i zaspakajanie ich.

Superego pacjenta  jest surowe wobec własnych impulsów popędowych,  a tolerancyjne wobec impulsów popędowych innych ludzi. Mechanizmy projekcji i identyfikacji umożliwiają zaspokojenie impulsów popędowych pośrednio poprzez inne osoby tym samym omijając surowe  superego.

O patologii mówimy wtedy , gdy tego typu przesunięcie charakteryzuje większość życia jednostki i jest wyraźne w większości relacji.

Np.:

Bardzo dobrze wykształcona kobieta, odczuwa nieokreślony lęk przed wejściem na rynek pracy, przedłuża okres studiowania, osiąga bardzo dobre wyniki w nauce, jednak nie potrafi uczynić z tego faktu swojego atutu na rynku pracy. Ostatecznie wycofuje się i   nie podejmuje nigdy pracy zarobkowej. Wychodzi za mąż , własne ambicje zawodowe porzuca z powodu lęku przed wejściem na rynek pracy. Własną energię angażuje w życie  zawodowe swojego męża, cieszy się sukcesami męża , pomaga mu realizować zawodowe projekty w taki sposób jakby to były jej sukcesy.

Kobieta  z powodu doznawanego lęku dokonała projekcji własnych zakazanych przez superego  impulsów popędowych ( którymi w wypadku tej pacjenki było odnoszenie sukcesów w pracy) zidentyfikowała się z chęciami  swojego męża dotyczącymi odnoszenia sukcesów w pracy zawodowej poprzez ten mechanizm uniknęła lęku pochodzącego z superego uaktywniającego się w momencie pojawienia się pragnienia wejścia na rynek pracy i spożytkowania swojego dobrego wykształcenia. Popęd został zaspokojony poprzez pośrednika.

Kolejnym przykładem jest mężczyzna , który odczuwa lęk przed wejściem w intymny kontakt z kobietami. Mężczyzna posiada przyjaciela, który uchodzi za kobieciarza. Gdy mężczyźni wychodzą razem i zapoznają się z atrakcyjną kobietą pacjent wycofuje się z rywalizacji o kobietę , która mu się podoba i zaczyna reżyserować taką sytuacje by to  kolega  a nie on zdobył podobającą się mu kobietę. Mężczyzna przeżywał swoje pragnienie posiadania kobiety jako zakazane dla siebie,  a dostępne dla przyjaciela, zidentyfikował się z  chęciami przyjaciela  i pomógł je zaspokoić czując się tak jakby sam zdobył niedostępną dla siebie kobietę. Pacjent w ten sposób rozładował impulsy popędowe i nie doświadczył lęku  surowego superego.

Opisany proces obronny służy dwom celom. Z jednej strony umożliwia jednostce przyjazne zainteresowanie zaspokojeniem cudzych popędów, a dzięki temu pośrednio i pomimo zakazu superego  realizację własnych pragnień. Z drugiej strony uwalnia zahamowaną aktywność i agresję, pierwotnie służące zaspokojeniu pragnień popędowych.

na podstawie Anna  Freud ” Ego i jego mechanizmy obronne”.

Zaburzenia somatomorficzne

Zaburzenia somatomorficzne polegają na tym , że osoby nimi dotknięte odczuwają objawy sugerujące istnienie somatycznych problemów medycznych, choć nie ma żadnych organicznych   podstaw uzasadniających występowania takich problemów.

Wśród zaburzeń somatomorficznych wyróżniamy :

  1. zaburzenia somatyzacyjne
  2. hipochondrie
  3. zaburzenia bólowe
  4. zaburzenia konwersyjne

Zaburzenie somatyzacyjne
Charakteryzuje się wielorakimi skargami na długotrwałe schorzenia fizyczne, mające swój początek przed trzydziestym rokiem życia, które są niedostatecznie wyjaśnione niezależnymi potwierdzeniami choroby somatycznej lub zranienia i które prowadzą do leczenia i znaczącego pogorszenia jakości życia.

Osoba cierpiąca na to zaburzenie jest przekonana , że cierpi na nie odkrytą jeszcze chorobę. Dobre wyniki badań nie uspakajają jej lecz prowokują do zmiany lekarza lub terapii. Diagnozuje się u rzeszy specjalistów, wymusza badania. Reaguje złością,  gdy lekarz dopatruje się przyczyny objawów somatycznych w problemach natury psychicznej, nie podejmując właściwej konsultacji psychiatrycznej.

Hipochondria

Pacjenci z hipochondrią wykazują nadmierne i nienaturalne zainteresowanie swoim zdrowiem i procesami fizjologicznymi. Hipochondrycy interesują się medycyną, często czytają fachową literaturę, rozpoznają u siebie większość znanych ze słyszenia chorób. Nie skarżą się na objawy lecz koncentrują się na własnym zdrowiu, odczuwają irracjonalny strach przed chorobą. Hipochondrycy są podatni na reklamy leków dostępnych bez recepty, które kupują i zażywają w celu poprawienia  swojego zdrowia zwykle bez refleksji , pilnej potrzeby i konsultacji z lekarzem.

Ważne jest , że hipochondrycy mimo swojego  przekonania, że chorują na  poważną nieodkrytą chorobę  nie czują przesadnego lęku i strachu przed tą chorobą. Stan fizyczny ich osób jest dobry, w wywiadzie lekarskim nie symulują tylko świadomie udają lub wyolbrzymiają objawy. Hipochondria może być postrzegana jako specyficzny rodzaj komunikacji z otoczeniem.  W czasie choroby doświadcza się więcej troski i opieki od otoczenia. Jako dorosły człowiek hipochondryk poprzez swoje skupienie na odkryciu choroby będzie nieświadomie komunikował otoczeniu: zajmij się mną, zasługuję na większą uwagę i troskę, nie oczekuj , że będę się zachowywał jak zdrowy człowiek.

Zaburzenia bólowe

Objawem jest tu skarga na odczuwania długiego i ostrego bólu przy braku obiektywnych cech patologii medycznej. Zaburzenia bólowe mogą być powiązane z czynnikami psychologicznymi czyli w takich sytuacjach gdy ogólny stan zdrowia pacjenta tylko w minimalnym stopniu może być przyczyną bólu.

Zaburzeni bólowe mogą być również powiązane z ogólnym stanem zdrowia czyli w takich sytuacjach gdy ból znajduje swoje odzwierciedlenie w stanie zdrowia pacjenta lecz nasilenie odczuwanego bólu wydaje się być wyolbrzymione. Osoby z przeważającym psychogennym zaburzeniem bólowym mogą obrać styl życia inwalidy – często odwiedzają lekarzy by ustalić przyczynę odczuwanego bólu, przechodzą kilka poważnych operacji mających na celu wyjaśnienie odczuwanego bólu – na darmo przyczyna doznawanego cierpienia nadal pozostaje poza ich zasięgiem. Wielu pacjentów niestety niszczy swoje zdrowie na skutek licznych operacji oraz na skutek uzależnienia od środków uśmierzających ból.

Zaburzenia konwersyjne

Zwane inaczej histerią charakteryzują się tym , że bez żadnej patologii organicznej pojawiają się objawy jakiegoś uszkodzenia fizycznego  albo utraty kontroli przypominające czasami zaburzenia neurologiczne takie jak :  paraliż części ciała, częściowa lub całkowita ślepota, tiki, sztywność stawów, afonia, mutyzm, konwulsje podobne do epileptycznych( zachowana kontrola nad zwieraczami, rzadko ranią się podczas upadku, rzadko mają atak w samotności), . Objawy te służą najczęściej usprawiedliwieniu ucieczki od niewygodnej stresującej sytuacji . Zaburzenia te były częste wśród żołnierzy – objawy konwersyjne takie jak paraliż nóg pozwalały żołnierzom uniknąć dalszej walki i powrót do domu bez przykrych konsekwencji.

Leczenie

Wielu z pacjentów przekonanych o prawdziwości swoich objawów odmawia leczenia psychoterapeutycznego.

Psychoterapia w przypadku zaburzeń somatomorficznych daje duże szanse na powrót do zdrowia. Podczas psychoterapii pacjent wraz z terapeutą starają się dociec dlaczego pacjentowi łatwiej znieść ból  fizyczny zamiast bólu związanego z przeżywanymi trudnymi emocjami, od czego pacjent może chcieć uciec w chorobę, jakie treści psychiczne są zakrywane objawami fizycznymi, co oznacza w jego życiu fakt, że traci kontrolę nad swoim ciałem itp.

Lekarze pierwszego kontaktu są coraz bardziej świadomi co może dolegać ich niezdiagnozowanym pacjentom; coraz częściej kierują swoich pacjentów do psychiatry lub psychoterapeuty uznając , że pacjenci poprzez  swoje objawy (nieuzasadnione organicznie ) komunikują potrzebę troski, opieki , ucieczki, lęku. Potrzeby te można powoli i systematycznie odkrywać w gabinecie psychoterapeutycznym.

na podstawie: „Psychologia zaburzeń” –  Robert C. Garson, James N. Butcher, Susan Mineka.

© 2017 Dziarsko w chmury

Theme by Anders NorenUp ↑